در جغرافیای شهری به هنگام مطالعه ی پایتخت ها آنها را از نظر کارکرد به دو دسته تقسیم می کنند:‏

‏الف) پایتخت هایی که دارای کارکرد اداری – سیاسی هستند نظیر کانبرا ، بن و واشتگتن. در این پایتخت ‏ها مشکلات زیست محیطی ، کمبود مسکن و مشکلات حمل و نقل دیده نمی شوند.‏

‏ب) پایتخت هایی که از کارکرد های متعددی برخوردارند.مثل تهران ، قاهره و توکیو. اغلب پایتخت ‏های چند کارکردی به انواع آلودگی های زیست محیطی ، کمبود مسکن و کمبود فضای سبز گرفتار ‏آمده اند. ‏این جاست که عده ای از مسئولین در جهت نجات پایتخت های ملی ، ایجاد پایتخت جدید را مطرح ‏می سازند.‏

در کلان شهر تهران ،سود های کلان اقتصادی به سبب تمرکز فعالیت های اقتصادی به دست می آید و ‏در نتیجه بیشترین سرمایه ها به سوی تهران سرازیر می شود وبه سود فوری می نشیند. این جریان سبب ‏عقب ماندگی سایر نواحی جغرافیای ایران شده است.‏بنابراین اگر امرور تهران مریض است ، همه نواحی جغرافیایی ایران مریض بوده است که تهران را ‏بتدریج از نظر زیست محیطی ، اجتماعی و اقتصادی مریض کرده است .مسایلی که امروز در تهران به ‏وجود آمده است ، حاصل فقدان سرمایه گذاری ،اشتغال زایی و کمبود امکانات زیستی در سایر نواحی ‏ایران است.‏

نتیجه :‏

تهران دارای کارکردهای مختلفی است و انتقال کارکرد اداری – سیاسی، قادر نخواهد بود که از ‏توسعه یابی تهران جلوگیری کند.‏از تهران باید به عنوان یک سرمایه ی ملی به شدت پاسداری کنیم و در جهت رفع مشکلات این ‏کلانشهر تنها روی نحوه ی اداره ، کنترل و تمرکززادیی اندیشه کنیم و به خاطر بسپاریم که نظام ‏سکونتگاهی هر کشور از سیاست اجتماعی – اقتصادی آن تاثیر می پذیرد و نه از انتقال مرکز اداری - ‏سیاسی کشور.‏

خلاصه و فشرده شده از مقاله زنده یاد دکتر حسین شکویی ‏